آبکاری تماسی

نوعی از روش های آبکاری  نوع آبکاری تماسی است که یکی از کاربردی ترین روش های مورد استفاده در صنعت آبکاری محسوب می شوند و امروزه استفاده از آن  در زمینه های گوناگون رواج بسیاری یافته است.
در واقع آبکاری تماسی فرآیندی است که پوشش دهی فلز انجام می شود و در طی آن با به کارگیری جریان به دست آمده از انجام عمل گالوانی میان قطعه فلزی قصد پوشش دهی آن را داریم و فلز به طور کامل پوشش می پذیرد.
آبکاری تماسی که قسمتی منحصر به فرد از هنر فلز کاری می باشد، به منظور استفاده در فلزها و لوازم فلزی کاربردی، بسیار مناسب هستند.
این روش آبکاری هم چون سایر روش های پوشش فلزات است و حتی می توان گفت کمی مشابه می باشد و فرآیندی است که در طی آن قطعه فلزی مورد نظر را با استفاده از لایه ای نازک و دارای ضخامت کم پوشش دهی می کنند و باعث می شود فلز پوششی محافظ داشته باشد و دیرتر وچار آسیب و پوسیدگی شود.
و به طور کلی هدف از انجام این کار محافظت از قطعه نام برده و یا تزیین آن می باشد.
لازم به ذکر است که بر خلاف بسیاری از روش هایی که به منظور آبکاری فلزات مورد استفاده قرار می گیرند، آبکاری تماسی نیازی به منبع انرژی خارجی نداشته و رسوب گذاری و تشکیل لایه پوشش را بدون نیاز به چنین منبعی انجام می دهد.
و اما لازم به ذکر است که در آبکاری تماسی شناور کردن قطعات فلز مورد نظر در حمامی از محلول شامل فلز پوشش باعث ایجاد رسوب بر فلز پایه نمی گردد.
چرا که این روش زمانی آغاز می شود که فلز پایه در تماس با فلزی فعال تر در زمینه الکتروشیمیایی قرار بگیرد در این حالت می توان گفت که پوشش دهی آغاز شده است.
هم جنین در این مراحل و شرایط مدار باتری موضعی در میان فلز پایه و فلز پوششی که با یکدیگر در تماس  هستند و در واقع نقطه ی تماس آن ها است، تشکیل می گردد.

کاربردهایی که می توان از این روش آبکاری اعلام کرد در خصوص موارد زیر می باشد:

۱- سختی بهبود یافته به این معنی که با ایجاد پوشش در فلز، فلز از سختی بالایی برخوردار می شود

۲- مورد بعدی هدایت الکتریکی بالا است که خاصیت رسانایی را در فلز افزایش می دهد.

۳- مورد سوم در خصوص صطکاک کمتر آن ها است که تا حد زیادی از ایجاد ساییدگی توسط این پوشش ها جلوگیری می شود.

۴- مغناطیس تقویت شده ای در فلز ایجاد می شود که در برخی مشاغل و اصناف بسیار کاربردی می باشند.
و در نهایت افزایش چسبندگی رنگ در فلزات است که برای زمانی می باشد که قصد رنگ کردن فلز جهت استفاده در برخی مشاغل باشد و تا سال های طولانی در تاسیسات تولیدی مورد استفاده قرار می گیرند.
و اما نکته ای که لازم است در این بخش بدانید این است که اصول آبکاری تماسی با آبکاری غوطه وری کاملا متفاوت است اما در برخی مراحل مشابه هستند که اختلاف عمده ی آن ها در روش آبکاری تماسی است که زیر لایه، داخل محلول آبکاری حل نمی شود که این مورد باعث می سود سطحی بسیار مناسب برای چسبندگی فیلم در فلز فراهم‌و ایجاد شود که دقیقا بر خلاف روش آبکاری غوطه وری هیچ نوع محدودیتی برای رشد ضخامت پوشش وجود ندارد.
و در نهیت آبکاری تماسی یک فرآیند صنعتی است که به کمک آن می‌توان اشیاء و قطعات مختلف را با یک لایه نازک از فلز یا آلیاژ پوشاند.
این پوشش به عنوان کرمت، به منظور حفاظت از قطعات در برابر خوردگی، زنگ زدگی، سایش و حتی به منظور ایجاد ظاهر زیبا و جذاب بر روی سطوح استفاده می‌شود.
فرآیند آبکاری تماسی شامل مراحلی از جمله تهیه سطح، تمیزکاری، پوشش دادن به وسیله ایمرسیون (غوطه وری در محلول آبکاری) یا روش‌های دیگر، خشک کردن و نهایتاً پردازش نهایی برای به دست آوردن ظاهر و خواص مطلوب.
از آبکاری تماسی در انواع مختلف صنایع مانند خودروسازی، الکترونیک، جواهرات، اسباب‌بازی، وسایل ورزشی و غیره استفاده می‌شود.
این فرآیند به دلیل مزایای خود، از جمله مقاومت در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی، ماندگاری طولانی مدت و ظاهر زیبا، در محصولات مختلف بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انواع آبکاری تماسی

آبکاری تماسی انواع مختلفی دارد که به توجه به نوع مواد پوشش دهنده و فرآیند استفاده شده تقسیم‌بندی می‌شوند.
برخی از انواع آبکاری تماسی عبارتند از:

۱- آبکاری فلزی
در این نوع، از فلزات مختلف مانند نقره، طلا، کروم و نیکل برای پوشش دادن قطعات استفاده می‌شود.
این نوع آبکاری معمولاً برای اهداف زینتی، مقاومت در برابر خوردگی و افزایش مقاومت سطح استفاده می‌شود.

۲- آبکاری غیرفلزی
این نوع شامل پوشش دهنده‌هایی مانند کرومات‌ها، پلیمرها، سرامیک‌ها و اپوکسی است.
از آبکاری غیرفلزی برای ایجاد عایق الکتریکی، ضدخوردگی و خواص مکانیکی و ظاهری متفاوت استفاده می‌شود.

۳- آبکاری طلا و نقره کوره‌ای
در این نوع، طلا و نقره در دماهای بالا و تحت شرایط خاصی به سطوح پوشش داده می‌شوند.
این فرآیند معمولاً برای جواهرات و اشیاء زینتی استفاده می‌شود.

۴- آبکاری الکترولیتیک
این نوع آبکاری از جریان الکتریکی استفاده می‌کند تا پوشش مواد را بر روی سطوح ایجاد کند.
طی این فرآیند، ایون‌ها از محلول الکترولیت به سطح قطعه منتقل می‌شوند و به تدریج روی سطح تجمع می‌یابند.

۵- آبکاری الکترولسیسی
این نوع آبکاری بر اساس اصول الکترولسیس کار می‌کند. از این فرآیند برای پوشش‌دهی سطوح مختلف از جمله فلزات، سرامیک‌ها و پلاستیک‌ها استفاده می‌شود.
هر نوع آبکاری تماسی خاصیت‌ها و کاربردهای خود را دارد و بسته به نیازها، انتخاب یک نوع خاص می‌تواند مناسب باشد.

تکنولوژی انجام آبکاری تماسی

به طور کلی فرآیند آبکاری بسیار فرآیندی کاربردی برای فلطات هستند که می توانند یک عنصر فلزی یا غیر فلزی را به سطح جسم نفوذ دهند و وارد کنند و ترکیب شیمیایی سطح فلز را تا نسبت هایی معین عوض و تغییر دهند.
آلیاژ بین فلز پایه و فاز روکش هم که در سطح تشکیل می شود، ابعاد جسم اصلی دچار تغییر زیادی نمی کند. روکش آبکاری نیز برای تعدادی از فلزات و آلیاژها از قبیل مس، مولیبدن، نیکل، نیوبیوم، تنتالیوم، تیتانیوم و تنگستن به کار می رود و بیشترین میزان برای استفاده  در خصوص روکش های فلزات آهنی می باشد.
که در ادامه در خصوص یکی از روش های آبکاری توضیحات بیش تری را ارائه می دهیم تا آشنایی بیش تری در این خصوص داشته باشید و این روش هم آبکاری تماسی می باشد.
هم چنین تکنولوژی‌های مختلفی برای انجام آبکاری تماسی وجود دارند، که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱- آبکاری غوطه‌وری (Immersion Plating)
در این تکنیک، قطعات به یک محلول آبکاری غوطه ور می‌شوند.
ایون‌های فلزی از محلول به سطح قطعه منتقل می‌شوند و پوشش فلزی تشکیل می‌شود.

۲- آبکاری بر پایه جریان الکتریکی (Electroplating)
در این روش، قطعات به عنوان آند و کاتد به یک محلول آبکاری متصل می‌شوند.
با اعمال جریان الکتریکی، ایون‌های فلزی از آند به سطح قطعه کاتد منتقل شده و پوشش فلزی تشکیل می‌شود.

۳- آبکاری الکترولسیسی (Electroless Plating)
در این تکنیک، پوشش فلزی بدون نیاز به جریان الکتریکی تشکیل می‌شود.
فرآیند شیمیایی باعث انتقال ایون‌های فلزی از محلول به سطح قطعه می‌شود.

۴- آبکاری بخار (Electrochemical Vapor Deposition – EVD)
در این روش، گازهای فلزی تحت تأثیر جریان الکتریکی قرار گرفته و به صورت پوششی فلزی روی سطح قطعه رسوب می‌شوند.

۵- آبکاری سرد (Cold Plating)
این تکنیک بر پایه فرآیندهای شیمیایی است که در دماهای محیط انجام می‌شود و نیاز به اعمال حرارت ندارد.

۶- آبکاری اسپوتیک (Brush Plating)
در این روش، پوشش فلزی با استفاده از یک قلم خاص به سطح قطعه اعمال می‌شود، که به وسیله جریان الکتریکی تغذیه می‌شود.
هر یک از این تکنولوژی‌ها و روش‌های آبکاری تماسی ویژگی‌ها و مزایا و معایب خود را دارند.
انتخاب مناسب‌ترین روش بر اساس نوع مواد پوشش دهنده، نوع سطح قطعه و نیازهای کاربردی صورت می‌گیرد.
این نوع آبکاری جز آبکاری های کاربردی است که در اکثر صنایع مورد استفاده هستند.